Кыргыз тилиндеги үн AI-боту — кардардын табигый сүйлөгөн сөзүн таанып, анын кайрылуусунун маңызын аныктап жана үн аркылуу жооп берген интеллектуалдык система. Бүгүнкү күндө технология биринчи кезекте FINCA Банктын Байланыш борборунда колдонулуп, кардарлардын кирүүчү жана чыгуучу кайрылууларын кадимки баскычтуу менюдан өтпөстөн иштетүүгө жардам берет.

Жакында FINCA Банк кыргыз тилиндеги үн AI-ассистентин ишке киргизгенин жарыялады. Бул долбоордун артында кепти таануу жана синтездөө технологияларын адаптациялоо жана үйрөтүү боюнча масштабдуу иш турат. Себеби кыргыз тили үчүн жеткиликтүү болгон даяр чечимдер банктык тейлөө сценарийлерине керектүү сапатты камсыздай алган эмес.

Бул макалада үн AI-боту кандай иштей турганын, эмне үчүн мындай чечимди түзүү даяр сервисти жөн гана которууга караганда кыйла татаал болгонун жана бул технология бүгүнкү күндө кардарларга кандай мүмкүнчүлүктөрдү ачып жатканын айтып беребиз.

Эмне үчүн кыргыз тилиндеги үн AI-ботун түзүү көрүнгөндөн татаал болду

Бир караганда, орус тилиндеги даяр үн жардамчысынын жоопторун кыргыз тилине которуп коюу жетиштүүдөй сезилиши мүмкүн. Бирок иш жүзүндө мындай ыкма иштебейт.

Ар бир заманбап үн AI-системасы жок дегенде эки маанилүү компоненттен турат. Биринчиси кепти таанууга жооп берет — система адамдын эмне айтканын түшүнүшү керек. Экинчиси кепти синтездөөгө, башкача айтканда, жоопту табигый үн менен айтууга жооп берет. Бул компоненттердин жок дегенде бири тил менен жетиштүү деңгээлде иштебесе, толук кандуу диалог түзүү мүмкүн эмес.

Ошондуктан FINCA Банктын командасы башка жолду тандады. Технологиялык өнөктөштөр менен биргеликте банк кыргыз тили үчүн атайын үйрөтүлгөн кепти таануу жана синтездөө моделдерин иштеп чыкты.

FINCA Банктын үн жана текст технологияларын киргизүү долбоорунун жетекчиси Болотбек Калчаевдин айтымында, бул долбоор кардарлар менен өз ара аракеттенүүнүн принципиалдуу жаңы форматын билдирет:

«Бул эми кардар FINCA Банкка чалганда же FINCA Банктан чалуу болгондо бот менен табигый кыргыз тилинде сүйлөшө алат дегенди билдирет. Эч кандай баскычтарды басуунун же үн менюсу боюнча өтүүнүн кереги жок. Кадимки адам менен сүйлөшкөндөй эле сүйлөсө жетиштүү».

Эмне үчүн даяр ботту жөн гана которуп коюуга болбойт

Жазма кыргыз тили менен күнүмдүк сүйлөө тили бирдей эмес.

Чыныгы баарлашууда адамдар сөздөрдү кыскартып айтышат, оозеки сөз айкаштарын колдонушат, сөздөрдүн ордун өзгөртүшөт, ар кандай ылдамдыкта сүйлөшөт, тыныгуу жасашат, сүйлөмдү аягына чыгарбай калышы же диалекттик өзгөчөлүктөрдү колдонушу мүмкүн. Адам мындай кепти интуитивдүү түшүнөт, ал эми жасалма интеллектти буга атайын үйрөтүү керек.

Ошондуктан кепти таануу модели расмий тексттердин негизинде эмес, жандуу, оозеки кыргыз кепинин негизинде үйрөтүлгөн. Үндү синтездөө боюнча да ушундай эле иш жүргүзүлгөн — жооптор тилди алып жүрүүчү адам үчүн табигый угулушу керек, механикалык түрдө окулган тексттей эмес.

Болотбек Калчаев белгилегендей, долбоор даяр чечимди жөн гана локалдаштырууну эмес, өзүнчө кеп моделдерин түзүүнү талап кылган:

«Эгер текстти жөн гана которуп койсок, бот кардарды түшүнө албайт. Биз моделдерди толугу менен кошумча үйрөттүк — тилди таануудан жана кепти синтездөөдөн баштап, аларды банктын өзгөчөлүктөрүнө жана кардарлардын суроо-талаптарына ылайыкташтырдык. Мунун баары бот акылдуу жооп бере алышы үчүн жасалды».

Бүгүнкү күндө үн AI-ассистенти FINCA Банктын Байланыш борборунда иштейт. Ал кардарларга банктын продуктулары жана кызматтары боюнча кеңеш берет, типтүү суроолорго жооп берет жана зарыл болгон учурда сүйлөшүүнү дароо адиске өткөрөт.

Технология кандай иштейт

 

Көпчүлүк колдонуучулар акыркы натыйжаны гана көрүшөт: суроо беришет жана жооп угушат. Чынында системанын ичинде бир убакта бир нече процесс иштейт.

Бот кепти кантип түшүнөт

Кардар сүйлөй баштаганда система алгач үндү текстке айландырат. Бул процесс кепти таануу деп аталат. Байланыш борборунда мындай ыкма кардарга үн менюсу боюнча өтүүгө убакыт коротпостон, кайрылуусунун максатын дароо өз сөзү менен түшүндүрүүгө мүмкүнчүлүк берет.

Андан кийин жасалма интеллект айтылган сөздүн маанисин аныктайт. Ал үчүн өзүнчө сөздөр эмес, кардардын ниети маанилүү.

Мисалы, адам:

«Кредит алайын дегем»
«Мен неме кредит сурадым эле да, мен силерде клиент, кредиттерим бар болчу, ошолорду мындай общий…»

деп айтышы мүмкүн.

Формулировкалары ар башка болгонуна карабастан, система кеп бир эле суроо жөнүндө болуп жатканын түшүнөт.

Бул алдын ала белгиленген командаларды гана издеген классикалык үн менюларынан принципиалдуу түрдө айырмаланат.

Бот үн менен кантип жооп берет

Система кардардын эмнени каалап жатканын аныктагандан кийин жоопту түзүп, аны үнгө айландырат. Бул процесс кепти синтездөө деп аталат — технология текстти табигый угулган үнгө айландырат.

Практикада бул Байланыш борборуна кайрылган кардар алдын ала жазылып алынган үн билдирүүлөрүн эмес, анын суроосуна жараша система түзгөн жоопторду угат дегенди билдирет.

Кыргыз тили үчүн бул кепти таануу сыяктуу эле татаал милдет болду. Эгер синтез жетиштүү сапатта жөндөлбөсө, үн механикалык угулат, басымды туура эмес коёт, табигый эмес тыныгууларды жасайт же айрым сөздөрдү туура эмес айтат. Мунун баары баарлашууну татаалдаштырып, колдонуучулардын сервиске болгон ишенимин төмөндөтөт.

Ошондуктан үн AI-ботун иштеп чыгууда команда жооптордун кыргыз тилинде сүйлөгөн адамдар үчүн мүмкүн болушунча табигый угулушуна өзгөчө көңүл бурду. Кардар үчүн бул сүйлөшүү алдын ала даярдалган текстти окуп жаткан машина менен эмес, кадимки телефондук диалог сыяктуу кабыл алынат дегенди билдирет.

Системанын дагы бир маанилүү өзгөчөлүгү — ал статикалык эмес. Көпчүлүк заманбап AI-чечимдер сыяктуу эле, үн жардамчысы дайыма өркүндөтүлүп турат. Ар бир жаңы кайрылуу иштеп чыгуучуларга моделдин ишин талдоого, аны жакшыртууга боло турган жагдайларды аныктоого жана кепти таануунун жана жооптордун сапатын акырындык менен жогорулатууга жардам берет.

Жасалма интеллекттин өнүгүшүнө карабастан, айрым учурларда кардарга банк кызматкери менен сүйлөшүү ыңгайлуураак болот.

Мындай учурда менюдан керектүү пунктту издөөнүн же узак үн билдирүүсүнүн бүтүшүн күтүүнүн кереги жок.

Жөн гана:

«Адиске кошуңуз»

же

«Операторго өткөрүңүз»

деп айтуу жетиштүү.

Андан кийин кайрылуу дароо Байланыш борборунун кызматкерине өткөрүлөт.

Болотбек Калчаев белгилегендей, система менен эркин сүйлөшүү мүмкүнчүлүгү жаңы сервисти кадимки үн менюларынан принципиалдуу түрдө айырмалап турат:

«Кадимки үн менюлары сизди алдын ала түзүлгөн сценарий боюнча алып барат: бирди басыңыз, экини басыңыз. Биздин кыргыз тилиндеги бот болсо табигый тилде жөн гана сүйлөшүүгө мүмкүнчүлүк берет. Каалаган сурооңузду бересиз — ал жооп берет».

Жаңы AI-бот кадимки үн менюсунан эмнеси менен айырмаланат

Көпчүлүк кардарлар банктардын классикалык үн менюларына (IVR) туш болушкан. Алар бир принцип боюнча иштейт: система командалардын тизмесин сунуштайт, ал эми кардар телефондун баскычтарын басып же алдын ала белгиленген сөздөрдү айтып, керектүү бөлүмдү тандайт.

Мындай ыкма жөнөкөй сценарийлер үчүн жакшы иштейт, бирок кардардын суроосу алдын ала даярдалган меню дарагынын чегинен чыкканда ыңгайсыз болуп калат.

FINCA Банктын жаңы үн AI-боту башкача иштейт.

Кадимки үн менюсу FINCA үн AI-боту
Кардар менюдагы пункттарды тандайт Кардар кадимки тилде сүйлөйт
Алдын ала белгиленген командаларды гана түшүнөт Суроонун маанисин түшүнөт
Менюнун бир нече деңгээлинен өтүүнү талап кылат Кызыктырган суроону дароо берүүгө мүмкүнчүлүк берет
Стандарттан тышкаркы кайрылууларды иштетүү кыйын Бир эле суроонун ар кандай формулировкаларын тааныйт
Баарлашуу сценарийи чектелген Зарыл болсо дароо адиске өткөрөт

Дал ушул табигый диалог жүргүзүү мүмкүнчүлүгү банк менен өз ара аракеттенүүнү кыйла жеңилдетет. Эми кардар системага ылайыкташуунун кереги жок — тескерисинче, система кардарды түшүнүүгө аракет кылат.

Кыргыз тили жана жасалма интеллект: эмне үчүн бул долбоор банк үчүн гана эмес, маанилүү

Жасалма интеллекттин өнүгүшү жеткиликтүү маалыматтардын көлөмүнө түздөн-түз байланыштуу. Англис, кытай, испан жана башка дүйнөлүк тилдер үчүн заманбап AI-моделдерин үйрөтүүгө пайдаланылган тексттердин жана аудиожазуулардын эбегейсиз массивдери бар. Кыргыз тили үчүн мындай маалыматтар кыйла аз болгондуктан, сапаттуу үн сервистерин түзүү моделдерди өзүнчө үйрөтүүнү талап кылат.

Ошондуктан үн AI-ассистентин ишке киргизүү — банктын кардарларды тейлөө сервисин өнүктүрүү гана эмес, кыргыз тилиндеги санариптик технологияларды өнүктүрүүгө кошулган салым. Долбоор зарыл болгон технологиялык шарттар түзүлсө, заманбап AI-чечимдери жергиликтүү тилдерде да толук кандуу иштей аларын көрсөтөт.

Болотбек Калчаевдин айтымында, команда үчүн долбоордун эң маанилүү жыйынтыгы дал ушул болду:

«Мен үчүн эң маанилүүсү — заманбап технологиялар кыргыз тилинде сүйлөгөн адамдар үчүн жеткиликтүү болуп калды. Эми бул технология биздин банк аркылуу гана эмес, жалпы эле кыргыз тилинде сүйлөгөн адамдар үчүн дагы жеткиликтүү жана кеңири тарайт. Менимче, бул өнүгүүгө кошулган салым».

Бүгүнкү күндө үн AI-ассистенти FINCA Банктын кардарларына банктык маселелерди чечүүгө жардам берип жатканы менен, мындай технологиялар кыргыз тилинде табигый үн аркылуу өз ара аракеттенүү маанилүү болгон башка санариптик сервистерде да колдонулушу мүмкүн.

Көп берилүүчү суроолор

FINCA Банктын үн AI-боту менен кыргыз тилинде кантип сүйлөшүүгө болот?

FINCA Банктын Байланыш борборуна чалуу же банктан келген чалууну кабыл алуу жетиштүү. Эгер кайрылууну үн AI-ассистенти тейлесе, баскычтуу менюну колдонбостон жана атайын командаларды жаттабастан, дароо кыргыз тилинде сүйлөй баштасаңыз болот.

Бот алдын ала берилген командаларды гана түшүнөбү?

Жок. Үн AI-боту айрым ачкыч сөздөрдү гана эмес, суроонун маанисин түшүнөт. Кардар суроосун өзүнө ыңгайлуу түрдө, кадимки оозеки тилде бере алат.

Тирүү кызматкер менен сүйлөшүүгө болобу?

Ооба. Эгер кардарга Байланыш борборунун адиси керек болсо, «Адиске кошуңуз» же «Операторго өткөрүңүз» сыяктуу сөздөрдү айтуу жетиштүү. Андан кийин кайрылуу банктын кызматкерине өткөрүлөт.

AI-бот кадимки үн менюсунан эмнеси менен айырмаланат?

Классикалык үн менюсу алдын ала даярдалган пункттардын бирин тандоону сунуштайт. Үн AI-боту болсо сурооңузду дароо кадимки сөздөр менен түшүндүрүүгө мүмкүнчүлүк берет. Мунун аркасында баарлашуу тезирээк жана табигый болот.

Үн AI-ботуна кандай суроолорду берүүгө болот?

Үн жардамчысы банк тарабынан каралган тейлөө сценарийлеринин алкагында кардарларга жардам берет. Долбоор өнүккөн сайын анын мүмкүнчүлүктөрү кеңейип, моделдерди мындан ары өркүндөтүүнүн эсебинен кепти таануунун сапаты жогорулашы мүмкүн.

Эмне үчүн даяр ботту орус тилинен жөн гана которуп коюуга болбойт эле?

Анткени жасалма интеллект кыргызча сөздөрдү айтып гана тим болбостон, жандуу кепти да түшүнүшү керек. Бул үчүн кыргыз кепин таануу жана синтездөө моделдерин өзүнчө үйрөтүп, аларды тилдин өзгөчөлүктөрүнө жана кардарлардын реалдуу кайрылууларына ылайыкташтыруу талап кылынды.

Бул бүгүн кардарлар үчүн эмнени билдирет

Көпчүлүк кардарлар үчүн жаңы технологиянын мааниси жөнөкөй: банкка кайрылуу жеңилдейт.

Жардам алуу үчүн эми үн менюсунун түзүмүн эстеп калуунун же керектүү баскычты издөөнүн кереги жок. Сурооңузду кадимки сүйлөшүүдөгүдөй эле түшүндүрүп берсеңиз жетиштүү.

Ошол эле учурда жасалма интеллект банк кызматкерлерин алмаштырбайт, тескерисинче, керектүү маалыматты тез алуунун кошумча жолун түзөт. Эгер суроо адистин катышуусун талап кылса, кардар каалаган учурда Байланыш борборунун кызматкерине өтө алат.

Кыргыз тилиндеги үн AI-ассистентин ишке киргизүү FINCA Банктын санариптик өнүгүүсүндөгү маанилүү этап болду. Бирок долбоордун мааниси бир гана банктык сервис менен чектелбейт. Ал заманбап жасалма интеллект технологиялары кыргыз тилинде да натыйжалуу иштеп, санариптик кызматтарды миллиондогон адамдар үчүн жеткиликтүү кыла аларын көрсөтөт.

Өзүңүз колдонуп көрүңүз

Эгер сиз FINCA Банктын кардары болсоңуз, банктын Байланыш борборуна кайрылсаңыз жетиштүү. Үн AI-ассистенти азыртадан эле иш жүзүндө колдонулуп, кардарларга банктын продуктулары жана кызматтары боюнча кыргыз тилинде кеңеш берет жана зарыл болгон учурда баскычтуу менюсуз жана татаал үн сценарийлерисиз эле адиске кошот.